อาการบางอย่างอาจดูเล็กน้อย
แต่หากปล่อยไว้อาจส่งผลต่อหัวใจ สมอง และหลอดเลือดได้
การดูแลสุขภาพผู้สูงอายุอย่างถูกวิธีช่วยลดความเสี่ยงและป้องกันโรคได้ในระยะยาว
ความดันโลหิตสูงคืออะไร
ความดันโลหิตคือแรงที่เลือดดันผนังหลอดเลือดทุกครั้งที่หัวใจบีบตัว ค่าที่วัดได้มีสองตัว ตัวบนคือความดันขณะหัวใจบีบตัว ตัวล่างคือความดันขณะหัวใจคลายตัว ตามแนวทางของสมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทย ถ้าวัดที่สถานพยาบาลได้ตั้งแต่ 140/90 มิลลิเมตรปรอทขึ้นไปซ้ำหลายครั้ง ถือว่าเป็นความดันโลหิตสูง ส่วนการวัดเองที่บ้าน ใช้เกณฑ์ตั้งแต่ 135/85 ขึ้นไป
ทำไมผู้สูงอายุถึงเป็นกันมาก
เมื่ออายุมากขึ้น หลอดเลือดแดงจะค่อย ๆ แข็งและยืดหยุ่นน้อยลง ความดันตัวบนจึงสูงขึ้นได้เองแม้ตัวล่างจะปกติ ภาวะนี้พบบ่อยมากในวัยเกิน 60 ปี นอกจากนี้ยังมีปัจจัยอื่นที่สะสมมานาน เช่น การกินเค็ม น้ำหนักเกิน การขยับตัวน้อย การนอนไม่พอ และโรคประจำตัวอย่างเบาหวานหรือโรคไต
ทำไมถึงเรียกว่าภัยเงียบ
คนส่วนใหญ่ที่ความดันสูงไม่มีอาการอะไรเลย บางท่านอาจปวดมึนท้ายทอยหรือเวียนศีรษะบ้าง แต่ก็มักคิดว่าเป็นเพราะพักผ่อนน้อย ระหว่างนั้นความดันที่สูงต่อเนื่องจะค่อย ๆ ทำร้ายอวัยวะสำคัญทีละน้อย
- สมอง เพิ่มความเสี่ยงหลอดเลือดสมองตีบหรือแตก
- หัวใจ เพิ่มความเสี่ยงกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดและหัวใจล้มเหลว
- ไต การทำงานของไตเสื่อมลงช้า ๆ
- ตา หลอดเลือดที่จอประสาทตาเสียหาย ทำให้ตามัว
วิธีเดียวที่จะรู้ได้คือวัดความดันสม่ำเสมอ
อาการที่ต้องโทร 1669 ทันที: แขนขาอ่อนแรงครึ่งซีก หน้าเบี้ยว พูดไม่ชัด ปวดศีรษะรุนแรงแบบที่ไม่เคยเป็น เจ็บแน่นหน้าอก หอบเหนื่อย หรือตามัวทันที อย่ารอดูอาการ
วัดความดันที่บ้านให้ได้ค่าที่เชื่อถือได้
เครื่องวัดแบบพันต้นแขนอัตโนมัติใช้ง่ายและแม่นพอสำหรับใช้ที่บ้าน สิ่งที่ทำให้ค่าคลาดเคลื่อนส่วนใหญ่ไม่ได้มาจากเครื่อง แต่มาจากวิธีวัด
- งดกาแฟ บุหรี่ และการออกกำลังกาย 30 นาทีก่อนวัด และเข้าห้องน้ำให้เรียบร้อย
- นั่งพักบนเก้าอี้ หลังพิงพนัก เท้าวางราบกับพื้น ไม่ไขว่ห้าง อย่างน้อย 5 นาที
- วางแขนบนโต๊ะให้ผ้าพันแขนอยู่ระดับหัวใจ ผ้าพันแขนต้องมีขนาดพอดีกับต้นแขน
- ไม่พูดคุยระหว่างวัด วัด 2 ครั้งห่างกันประมาณ 1 นาที แล้วจดทั้งสองค่า
- วัดช่วงเช้าก่อนกินยาและช่วงเย็น ในเวลาเดียวกันทุกวัน
จดค่าที่วัดได้ลงสมุดหรือถ่ายรูปหน้าจอไว้ แล้วนำไปให้แพทย์ดูตอนพบแพทย์ จะช่วยให้ปรับยาได้ตรงกว่าการวัดครั้งเดียวที่โรงพยาบาล
อีกด้านที่ต้องระวัง ความดันตกตอนลุกยืน
ผู้สูงอายุที่กินยาลดความดันบางท่านจะหน้ามืดเมื่อลุกจากเตียงหรือลุกจากเก้าอี้เร็ว ๆ เพราะความดันตกชั่วคราว ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของการหกล้ม ให้ลุกเป็นจังหวะ นั่งห้อยขาข้างเตียงสักครู่ก่อนยืน และมีคนอยู่ใกล้ ๆ ถ้าหน้ามืดบ่อยควรแจ้งแพทย์ เพราะอาจต้องปรับยา
อาหาร ลดเค็มคือเรื่องที่ได้ผลที่สุด
คนไทยกินโซเดียมเฉลี่ยสูงกว่าที่แนะนำเกือบสองเท่า องค์การอนามัยโลกแนะนำให้ผู้ใหญ่กินโซเดียมไม่เกิน 2,000 มิลลิกรัมต่อวัน หรือประมาณเกลือหนึ่งช้อนชา โซเดียมส่วนใหญ่ไม่ได้มาจากเกลือที่โรยเอง แต่ซ่อนอยู่ในเครื่องปรุงและอาหารสำเร็จรูป
- ลดน้ำปลา ซีอิ๊ว ซอสหอยนางรม และผงปรุงรส ชิมก่อนเติมทุกครั้ง
- ระวังอาหารแปรรูป เช่น ไส้กรอก หมูยอ ปลาเค็ม ผักดอง บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป
- ไม่ซดน้ำแกงหรือน้ำก๋วยเตี๋ยวจนหมดชาม
- เพิ่มผัก ผลไม้ และธัญพืช ซึ่งช่วยลดความดันได้จริง แต่ผู้ที่เป็นโรคไตควรถามแพทย์เรื่องผลไม้ที่มีโพแทสเซียมสูงก่อน
ยา ต้องกินต่อเนื่องแม้รู้สึกปกติ
ความดันที่ลดลงเป็นเพราะยาออกฤทธิ์ ไม่ได้แปลว่าหายแล้ว การหยุดยาเองทำให้ความดันกลับมาสูงได้อย่างรวดเร็ว ใช้กล่องแบ่งยาตามมื้อช่วยไม่ให้ลืม และถ้ามีอาการที่สงสัยว่าเกิดจากยา เช่น เวียนศีรษะ ไอแห้ง หรือข้อเท้าบวม ให้แจ้งแพทย์เพื่อปรับยา อย่าลดหรือเพิ่มเอง
ขยับร่างกายตามกำลัง
การเดิน แกว่งแขน หรือออกกำลังกายเบา ๆ ให้ได้รวมประมาณ 150 นาทีต่อสัปดาห์ช่วยลดความดันได้ สำหรับผู้สูงอายุที่เดินไม่คล่อง การออกกำลังกายบนเก้าอี้หรือการทำกายภาพตามโปรแกรมก็นับรวมได้ ควรเริ่มช้า ๆ และหยุดทันทีถ้าเจ็บหน้าอก หอบมาก หรือเวียนศีรษะ
ที่โรสริน โฮมแคร์ เราดูแลเรื่องนี้อย่างไร
ทีมดูแลบันทึกสัญญาณชีพรวมถึงความดันโลหิตของผู้สูงอายุทุกท่านลงในระบบ Cloud Nurse ครอบครัวเปิดดูค่าย้อนหลังได้ และเราส่งข่าวประจำวันทางไลน์กลุ่มครอบครัว เมื่อค่าผิดไปจากเดิมทีมพยาบาลจะประสานกับครอบครัวเพื่อพาไปพบแพทย์ อาหารทุกมื้อปรุงโดยคำนึงถึงปริมาณเกลือ และมีช่วงกายภาพพื้นฐานวันละ 15 ถึง 30 นาที
บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือแทนคำแนะนำของแพทย์ที่ดูแลผู้สูงอายุแต่ละท่าน
อ่านต่อในเรื่องที่เกี่ยวข้อง
อ่านเพิ่มเติมเกี่ยวกับการดูแลผู้สูงอายุ
อัตราค่าบริการ
ดูรายละเอียดตัวอย่างห้องพัก
ดูรายละเอียดภาพบรรยากาศและกิจกรรม
ดูรายละเอียดวิธีเลือกศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ
ดูรายละเอียดสอบถามหรือนัดหมายเยี่ยมชมศูนย์ที่ตำบลปลายบาง อำเภอบางกรวย จังหวัดนนทบุรี โทร 064-852-6888 คุณแก้ว ฝ่ายการตลาดและการขาย หรือ 081-345-7365 คุณอัธยา พยาบาลวิชาชีพ